Azərbaycan Mərkəzi Bankı bank sektorunun kartlara gündəlik 5 mədaxil əməliyyatı və aylıq 20 min manat limit tətbiq edilməsi barədə qərarını dəstəkləyir. Eyni zamanda, Mərkəzi Bank sahibkarların nağdsız ödənişlər üzrə xərclərinin azaldılması məqsədilə Visa və Mastercard beynəlxalq ödəniş təşkilatları ilə danışıqlar aparır. Ölkədə QR kod vasitəsilə ödənişlərin genişləndirilməsi və gələn ildən token əsaslı ödənişlərin Ani Ödənişlər Sistemi üzərindən həyata keçirilməsi də nəzərdə tutulur.

Marja.az xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Taleh Kazımov danışıb.

Mərkəzi Bankın sədri bildirib ki, nağdsız ödənişlər üzrə sahibkarların xərclərinin azaldılması istiqamətində bir sıra tədbirlər görülür. Bu tədbirlərdən biri Azərbaycanda AZQR standartının tətbiqidir.

Onun sözlərinə görə, artıq banklar üçün bütün POS terminallarda AZQR standartı vasitəsilə ödənişlərin qəbulunun təmin edilməsi məcburidir.

Kazımov qeyd edib ki, Mərkəzi Bank tərəfindən banklararası mübadilə haqqının (interchange) yuxarı həddinin müəyyən edilməsi də ödənişlərin qəbulu üzrə xərclərin azaldılmasına xidmət edir.

Mərkəzi Bankın sədri sahibkarları QR kod vasitəsilə ödəniş qəbulunu təşviq etməyə çağırıb.

Onun sözlərinə görə, sahibkarlar banklara müraciət edərək QR kod vasitəsilə ödəniş qəbul etmək istədiklərini bildirməli və bu əməliyyatlar üçün daha aşağı komissiya tariflərinin tətbiqini müzakirə etməlidirlər.

Kazımov vurğulayıb ki, QR kod vasitəsilə ödənişlərin qəbulu üzrə tariflər daha aşağıdır və bu imkanlardan istifadə sahibkarların xərclərinin azaldılmasına kömək edə bilər.

Visa və Mastercard ilə tariflərin azaldılması müzakirə olunur

Mərkəzi Bankın sədri Azərbaycanda nağdsız ödənişlər üzrə komissiyaların yüksək olmasının səbəblərindən də danışıb. O bildirib ki, son illərdə Visa və Mastercard beynəlxalq ödəniş təşkilatları tərəfindən tariflərin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması bankların xərclərini yüksəldib.

Kazımov qeyd edib ki, bu açıqlama ilə bankları müdafiə etmək niyyətində deyil. Bununla belə, onun sözlərinə görə, bankların xərclərinin artmasına əsas təsir göstərən amillərdən biri məhz həmin beynəlxalq ödəniş təşkilatlarının qiymət siyasətidir.

Mərkəzi Bankın sədri bildirib ki, banklar artan xərclər fonunda öz tariflərini də yüksəltməyə məcbur olublar. Hazırda Mərkəzi Bank Visa və Mastercard ilə Azərbaycan bazarı üçün tətbiq edilən tariflərin aşağı salınması istiqamətində danışıqlar aparır. Kazımov 2026-cı ilin sonunadək bu danışıqlarda müəyyən irəliləyiş əldə olunacağına ümid etdiyini söyləyib.

Gələn ildən token ödənişləri Ani Ödənişlər Sistemi vasitəsilə həyata keçirilə bilər

Mərkəzi Bankın sədri ölkədə yerli ödəniş alətinin hazırlanması istiqamətində aparılan işlər barədə də məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, hazırda yeni ödəniş alətinin sınaqları həyata keçirilir.

Kazımov bildirib ki, sınaqlar uğurlu nəticələnərsə, 2027-ci ildən token əsaslı ödənişlərin Ani Ödənişlər Sistemi vasitəsilə həyata keçirilməsi mümkün olacaq.

Bu təşəbbüs ölkədə yerli ödəniş infrastrukturunun inkişaf etdirilməsinə yönəlib.

Mərkəzi Bank kartlara tətbiq edilən limitləri dəstəkləyir

Taleh Kazımov bank sektorunun kartlara gündəlik 5 mədaxil əməliyyatı və aylıq 20 min manat dövriyyə limiti tətbiq etməsinə də münasibət bildirib. Onun sözlərinə görə, bu qərar Mərkəzi Bank tərəfindən deyil, bank sektorunun birgə razılığı əsasında qəbul edilib.

“Mən bu qərarı həm şəxsən, həm də Mərkəzi Bank olaraq dəstəkləyirəm”, – deyə Kazımov bildirib.

Mərkəzi Bankın sədri qeyd edib ki, bankların bu məsələdə vahid yanaşma müəyyən etməsi müsbət haldır.

O izah edib ki, əvvəlki dövrdə bankların kart əməliyyatlarına fərqli yanaşmaları rəqabət baxımından qeyri-bərabər şərait yaradırdı. Bank sektorunun vahid qərara gəlməsi isə bu fərqlərin aradan qaldırılmasına xidmət edir.

Kartdan-karta köçürmələr 66 milyard manata çatıb

Taleh Kazımov kart əməliyyatlarına limitlərin tətbiq edilməsinin əsas səbəblərindən biri kimi kartdan-karta köçürmələrin həddindən artıq artmasını göstərib.

Onun sözlərinə görə, 2025-ci ildə Azərbaycanda kartdan-karta köçürmələrin ümumi həcmi 66 milyard manat təşkil edib. 2026-cı ilin avqust ayına olan göstərici isə 48 milyard manat olub.

Mərkəzi Bankın sədri bu göstəriciləri yüksək qiymətləndirib və bildirib ki, kartdan-karta köçürmələrin belə böyük həcmdə olması yalnız vətəndaşların şəxsi maliyyə münasibətləri ilə izah edilə bilməz.

Onun fikrincə, bu əməliyyatların hamısı valideynlərin övladlarına pul göndərməsi və ya dostlar arasında adi köçürmələrdən ibarət deyil.

Kazımov qeyd edib ki, kartdan-karta köçürmələrdəki yüksək dövriyyənin müəyyən hissəsi vergidən yayınma və qanunsuz mərc oyunlarının təşkili kimi fəaliyyətlərlə əlaqəlidir.

Mərkəzi Bankın sədri bildirib ki, bu cür əməliyyatların genişlənməsi bankların üzərinə də əlavə yük qoyur.

Belə ki, banklar qeyri-adi əməliyyatların təhlilinə, onların monitorinqinə və müvafiq hesabatlılığın təmin edilməsinə əhəmiyyətli resurs sərf etməli olurlar.

Gündəlik 5 mədaxil limiti niyə tətbiq edilib?

Taleh Kazımovun sözlərinə görə, banklar limitləri müəyyən edərkən adi fiziki şəxslərin maliyyə davranışlarını nəzərə alıblar.O bildirib ki, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmayan şəxsin hər gün beş və daha çox mədaxil əməliyyatı qəbul etməsi adi hal hesab edilmir.

Mərkəzi Bankın sədri vurğulayıb ki, əməkhaqqı və pensiya ödənişləri bu məhdudiyyətlərə şamil edilmir. Kazımovun sözlərinə görə, gündəlik 5 mədaxil əməliyyatı və aylıq 20 min manat dövriyyə limiti adi vətəndaşların əksəriyyətinin gündəlik maliyyə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün kifayət etməlidir.

O qeyd edib ki, aylıq 20 min manatlıq limit illik ifadədə 240 min manat dövriyyəyə bərabərdir.

Müştərilər limitlərin artırılması üçün banka müraciət edə bilərlər

Mərkəzi Bankın sədri xüsusi vurğulayıb ki, tətbiq edilən limitlər mütləq qadağa hesab olunmamalıdır.

Onun sözlərinə görə, müştərinin gündəlik beşdən artıq mədaxil əməliyyatına və ya aylıq 20 min manatdan yüksək dövriyyəyə ehtiyacı yaranarsa, bu barədə banka müraciət edə bilər.

Bank müştərinin fərdi vəziyyətini və təqdim etdiyi əsaslandırmanı nəzərə alaraq limitləri artıra və ya aradan qaldıra bilər.

Kazımov bildirib ki, vətəndaş gündəlik əməliyyat limitinin niyə beş deyil, daha yüksək olması lazım gəldiyini və yaxud aylıq 20 min manat əvəzinə 50 min manat dövriyyəyə niyə ehtiyac duyduğunu izah etməlidir. Onun sözlərinə görə, müvafiq müraciətlərə fərdi yanaşılması nəzərdə tutulur.

Mərkəzi Bankın sədri qeyd edib ki, məhdudiyyətin qadağa sayılması üçün müştərinin əsaslandırılmış müraciətindən sonra da onun dəyişdirilməsinə imkan verilməməlidir. Hazırkı yanaşmada isə istisnalar üçün imkan saxlanılıb.

Pensiyaçıların adına kart açdıraraq qanunsuz əməliyyatlar aparırlar

Taleh Kazımov bank sektorunun bir məhsul üzrə bir kart prinsipini tətbiq etməsinin səbəblərini də açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, son dövrlərdə bəzi şəxslərin, xüsusilə yaşlı və pensiyaçı vətəndaşların adına əlavə bank kartları açdırılaraq həmin kartlardan qanunsuz əməliyyatlarda istifadə edilməsi halları geniş yayılıb.

Mərkəzi Bankın sədri bildirib ki, bəzi şəxslər yaşlı vətəndaşlara 100–200 manat ödəyərək onların adına əlavə kart açdırır və sonradan həmin kartları qanunsuz maliyyə əməliyyatlarında istifadə edirlər.

Kazımov qeyd edib ki, bəzi hallarda eyni bank məhsulu üzrə bir şəxsin adına üç-dörd kart mövcud olur və qeyri-qanuni dövriyyə həmin kartlar arasında bölüşdürülür.

Onun sözlərinə görə, bank sektorunun bir məhsul üzrə bir kart prinsipinə keçməsi belə halların qarşısının alınmasına və əməliyyatlara nəzarətin gücləndirilməsinə yönəlib.

Bununla belə, Mərkəzi Bankın sədri bildirib ki, ikinci və ya əlavə karta ehtiyacı olan vətəndaşlar banka müraciət edərək bu ehtiyacı əsaslandıra bilərlər.

Belə müraciətlərə fərdi qaydada baxılması mümkündür.

Kart limitləri nağd pul dövriyyəsini artırmayıb

Taleh Kazımov kart əməliyyatlarına limitlərin tətbiqindən sonra vəsaitlərin bank dövriyyəsindən çıxaraq nağd əməliyyatlara yönələcəyi barədə narahatlıqlara da münasibət bildirib. Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bankın müşahidələri bu ehtimalın hələlik təsdiqlənmədiyini göstərir.

Kazımov bildirib ki, avqust və sentyabr aylarında nağd əməliyyatların həcmi artmayıb, əksinə azalma müşahidə olunub.

Mərkəzi Bankın sədri qeyd edib ki, bank sektorunun tətbiq etdiyi limitlər qanuni maliyyə əməliyyatlarını həyata keçirən vətəndaşlar üçün ciddi problem yaratmamalıdır.

Onun sözlərinə görə, sahibkarlıq fəaliyyəti və qanunsuz əməliyyatlarla əlaqəsi olmayan şəxslər ehtiyac yarandıqda banklara müraciət edərək limitlərin dəyişdirilməsini əsaslandıra bilərlər.

Kazımov bir daha vurğulayıb ki, bank sektorunun qəbul etdiyi bu qərar Mərkəzi Bank tərəfindən dəstəklənir.