Dünyanın ən böyük banan istehsalçısı və tədarükçülərindən biri olan “Chiquita Brands International” şirkəti 2027-ci ildə qlobal bazarda banan təklifinin azalacağını və qiymətlərin yüksələcəyini proqnozlaşdırır. Şirkət bu gözləntisini El-Ninyo iqlim hadisəsinin güclənməsi, Yaxın Şərqdəki münaqişə və istehsal xərclərinin artması ilə əlaqələndirir.

Marja.az xəbər verir ki, “Chiquita Brands International”ın baş icraçı direktoru Karlos Lopes Flores (Carlos López Flores) “Bloomberg” agentliyinə müsahibəsində ekstremal hava hadisələri və geosiyasi gərginliyin tropik meyvələrin istehsalını getdikcə bahalaşdırdığını bildirib.

Onun sözlərinə görə, 2027-ci ildə banan sənayesində satış həcminin azalması və qiymətlərin yüksəlməsi gözlənilir. Şirkət rəhbəri gələn ilin sektor üçün son onilliklərin ən çətin dövrlərindən biri ola biləcəyini qeyd edib.

“2026-cı ilin sonunun və gələn ilin əvvəlindəki dövrün sektor üçün çox çətin keçəcəyini gözləyirik”, – deyə Karlos Lopes Flores bildirib.

Müharibə yanacaq, gübrə və qablaşdırma xərclərini artırıb

“Chiquita” rəhbərinin sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə artıq banan istehsalçılarının yanacaq, gübrə və qablaşdırma xərclərinin artmasına səbəb olub. Bununla belə, şirkətlər artan xərcləri satış qiymətlərinə tam şəkildə əks etdirməkdə çətinlik çəkirlər.

Sektorun əsas problemlərindən biri banan ticarətinin böyük hissəsinin əvvəlcədən müəyyən edilmiş qiymətlərlə bağlanan uzunmüddətli müqavilələr əsasında həyata keçirilməsidir.

Belə müqavilələr məhsulun gələcək tədarükünü təmin etsə də, istehsal xərcləri gözlənilmədən yüksəldikdə şirkətlərin qiymətləri operativ şəkildə dəyişdirmək imkanlarını məhdudlaşdırır.

El-Ninyo dünyanın ən böyük banan ixracatçısını təhdid edir

Şirkətin qiymətləndirməsinə görə, güclənən El-Ninyo iqlim hadisəsi qlobal banan ixracının əsas mərkəzlərindən olan Latın Amerikası üçün əlavə risklər yaradır. El-Ninyo Ekvador və Peruda güclü yağıntılara, Amazon hövzəsi və Braziliyanın şimal-şərqində isə ciddi quraqlığa səbəb ola bilər.

Dünyanın ən böyük banan ixracatçısı olan Ekvadorda həddindən artıq yağıntılar bitki xəstəliklərinin yayılmasını sürətləndirə, məhsula və nəqliyyat infrastrukturuna zərər vura bilər.

Quraqlıq isə Panama kanalında suyun səviyyəsini azaldaraq Latın Amerikası ölkələrindən beynəlxalq bazarlara məhsul daşınmasını çətinləşdirə bilər.

Bu amillər bananın istehsal və logistika xərclərini artırmaqla yanaşı, tədarükün davamlılığı üçün də risklər yaradır.

Şirkət qiymət artımı ilə bağlı danışıqlara başlayıb

“Chiquita” 2027-ci il üçün məhsul tədarükü və satış qiymətlərinə dair pərakəndə ticarət şirkətləri ilə ilkin danışıqlara başlayıb. Karlos Lopes Floresin sözlərinə görə, danışıqlarda hazırda əsas diqqət qiymət artımından daha çox fasiləsiz məhsul tədarükünün təmin edilməsinə yönəlib.

Bununla yanaşı, istehsal, qablaşdırma, daşınma və digər mərhələlərdə yığılan əlavə xərclər də alıcılarla müzakirə olunur.

Şirkət rəhbəri bildirib ki, Latın Amerikasında banan istehsalı bir il əvvəllə müqayisədə daha çətin, daha bahalı və daha az proqnozlaşdırılan fəaliyyətə çevrilib.

Dünya üzrə banan ixracından 12,8 milyard dollar gəlir əldə edilib

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) məlumatlarına görə, 2025-ci ildə qlobal banan ixracından 12 milyard 800 milyon dollar gəlir əldə olunub. Bununla belə, bananın ilboyu fasiləsiz tədarük edilməsi və məhsulun tam yetişməmiş vəziyyətdə istehlak bazarlarına çatdırılması zərurəti sektorda logistika və saxlama xərclərini yüksək səviyyədə saxlayır.

Bu səbəbdən banan istehsalçıları və tədarükçüləri uzun illərdir nisbətən aşağı mənfəət marjası ilə fəaliyyət göstərirlər.

ABŞ-də bananın qiyməti son 10 ildə cəmi 14 faiz artıb

ABŞ-nin rəsmi statistik məlumatlarına görə, ötən ay ölkədə təxminən 454 qram bananın orta pərakəndə satış qiyməti 66 sent təşkil edib. Bu göstərici portağal və qreyfrutun müvafiq miqdardakı qiymətinin yarısından da aşağıdır. Son 10 ildə ABŞ bazarında bananın qiyməti cəmi 14 faiz yüksəlib. Lakin istehsal, enerji, gübrə və daşınma xərclərinin artması fonunda sektorda mövcud qiymət səviyyəsinin qorunması getdikcə çətinləşir.

“Chiquita”nın proqnozlarına əsasən, 2027-ci ildə məhsul tədarükündə mümkün azalma və istehsal xərclərindəki yüksəliş beynəlxalq bazarlarda bananın qiymətinin artmasına səbəb ola bilər.