Çin qızıl alışını sürətlə artıraraq dünya qiymətli metallar bazarının əsas hərəkətverici qüvvələrindən birinə çevrilib. Ölkənin Mərkəzi Bankı ardıcıl 23 aydır qızıl ehtiyatlarını artırır. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə Çinin qızıl idxalına xərclədiyi vəsait rekord səviyyəyə – 158,8 milyard dollara çatıb. Analitiklər Pekinin dollar aktivlərindən asılılığı azaltmaq siyasətinin və ölkə daxilində təhlükəsiz investisiya alternativlərinin məhdudluğunun qızıla tələbi uzun müddət yüksək saxlayacağını gözləyirlər.

Marja.az xəbər verir ki, Çin Xalq Bankı (PBOC) sentyabr ayında qızıl ehtiyatlarını təxminən 23 ton artırıb. Bu, son üç ilə yaxın müddətdə bankın ən böyük aylıq alışıdır.

Çinin Dövlət Valyuta İdarəsinin məlumatına əsasən, sentyabr alışları ilə birlikdə mərkəzi bankın qızıl ehtiyatlarını artırdığı ardıcıl ayların sayı 23-ə çatıb. Bu, ən azı 2015-ci ildən bəri ən uzun davamlı alış dövrüdür.

Çinin qızıl bazarındakı fəallığı təkcə mərkəzi bankın ehtiyatlarını artırması ilə məhdudlaşmır. Ölkə əhalisi və şirkətlər də iqtisadi qeyri-müəyyənlik fonunda qızıla investisiyaları genişləndirirlər.

Çin səkkiz ayda bütün 2025-ci ildəkindən daha çox qızıl idxal edib

Çin gömrük statistikasına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında ölkəyə 1000 tondan çox qızıl idxal olunub. Bu idxala ümumilikdə 158,8 milyard dollar xərclənib. Müqayisə üçün, 2025-ci ilin bütün 12 ayı ərzində Çin 96,5 milyard dollar dəyərində 886 ton qızıl idxal etmişdi. Beləliklə, cari ilin ilk səkkiz ayında qızıl idxalının dəyəri ötən ilin ümumi göstəricisini 62,3 milyard dollar və ya təxminən 64,6% üstələyib. İdxalın fiziki həcmi də artıq 2025-ci ilin yekun səviyyəsindən ən azı 12,9% çoxdur.

“State Street Investment Management” şirkətinin qızıl strategiyası üzrə rəhbəri Aakaş Doşinin sözlərinə görə, Çində istehlak bazarı üçün qızıl idxalı ilin ilk səkkiz ayında rekord səviyyəyə yüksəlib.

Onun fikrincə, Çinin daxili bazarında qızılın beynəlxalq qiymətlə müqayisədə daha yüksək qiymətə satılması qış mövsümü ərəfəsində tələbin gücləndiyinə işarə edir.

Çin niyə bu qədər qızıl alır? – Əsas səbəb dollardan asılılığı azaltmaqdır

“Julius Baer Group”un analitiki Karsten Menke hesab edir ki, Çin Mərkəzi Bankının iri həcmdə qızıl almasının başlıca səbəbi siyasi və geoiqtisadi amillərlə bağlıdır.

Onun sözlərinə görə, ABŞ dollarının beynəlxalq münasibətlərdə təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunması Pekini valyuta ehtiyatlarının strukturunu dəyişməyə sövq edir. Xüsusilə 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsindən sonra Qərb ölkələrinin Rusiya Mərkəzi Bankının xaricdə saxlanılan aktivlərini dondurması bir çox ölkə üçün mühüm siqnal olub. Bu hadisə göstərib ki, xaricdə saxlanılan valyuta ehtiyatları geosiyasi qarşıdurmalar zamanı sanksiya və məhdudiyyətlərə məruz qala bilər. Ölkənin öz ərazisində saxladığı fiziki qızıl isə bu baxımdan daha müstəqil ehtiyat aktivi hesab olunur.

Çin ABŞ dövlət istiqrazlarını satır, qızıl ehtiyatlarını artırır

Pekinin ehtiyatların şaxələndirilməsi siyasəti ABŞ dövlət istiqrazlarına investisiyaların azalmasında da özünü göstərir. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, Çinin əlində olan ABŞ dövlət istiqrazlarının həcmi iyul ayında 618 milyard dollara düşüb. Bu, son 18 ilin ən aşağı göstəricisidir. Beləliklə, Çin dollarla ifadə olunan borc qiymətli kağızlarının portfeldəki rolunu azaltmaqla yanaşı, qızılın ehtiyat aktivi kimi əhəmiyyətini artırır.

Ekspertlər bunu təkcə investisiya strategiyasının dəyişməsi deyil, həm də geosiyasi risklərə qarşı uzunmüddətli müdafiə mexanizmi kimi qiymətləndirirlər.

Daşınmaz əmlak bazarındakı böhran çinliləri qızıla yönəldir

Çində qızıla tələbin artmasının digər mühüm səbəbi ölkə iqtisadiyyatında davam edən problemlərdir. Uzun illər çinli ailələrin əsas sərvət toplama vasitəsi sayılan daşınmaz əmlak sektoru artıq bir neçə ildir zəifləmə dövrünü yaşayır. Mənzil qiymətləri və satışlarla bağlı qeyri-müəyyənlik investorları alternativ aktivlər axtarmağa məcbur edir.

Fond bazarında da gəlirlilik imkanları məhduddur. Çinin əsas səhm indekslərindən biri olan CSI 300 cari ildə təxminən 8% gerilədiyi halda, ABŞ-ın S&P 500 indeksi 13% yüksəlib. Eyni zamanda, zəif kredit tələbi fonunda bank depozitləri və istiqrazlar üzrə gəlirlilik aşağı düşüb.

Çinin birillik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 1,2%-ə enib. Müqayisə üçün, ABŞ-da eyni müddətli dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 4,46% təşkil edir.

“Saxo Bank”ın əmtəə strategiyası üzrə rəhbəri Ole Hansen bildirib ki, Çində qızıla investisiya qoymağın alternativ gəlirdən imtina baxımından xərci Qərb bazarlarının əksəriyyətindən xeyli aşağıdır.

Başqa sözlə, depozit və istiqrazlardan əldə edilən gəlir az olduğuna görə çinli investorlar faiz gəliri gətirməyən qızılı daha cəlbedici hesab edirlər.

Çin Mərkəzi Bankının açıqlamadığı qızıl alışları da ola bilər

Karsten Menkenin qiymətləndirməsinə görə, Çin Mərkəzi Bankı 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında ümumilikdə təxminən 190 ton qızıl əldə edib. Analitik hesab edir ki, bunun təxminən 110 tonu rəsmi statistikada açıqlanmayan alışlardan ibarət ola bilər. Bu rəqəmlər rəsmi təsdiqlənmiş göstəricilər deyil, analitik qiymətləndirməsidir.

Menkenin fikrincə, Pekinin daxili qızıl bazarını daha da inkişaf etdirmək planları da metal ehtiyatlarının artırılmasını stimullaşdırır.

Qızıl 5500 dollara qədər bahalaşa bilər – Yeni proqnoz

Çinin böyük həcmdə alışları dünya qızıl bazarında qiymətlərin daha ciddi ucuzlaşmasının qarşısını alan amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Dünya Qızıl Şurasının məlumatına əsasən, sentyabr ayında qızılın qiyməti 8,5% azalaraq bir troya unsiyası üçün 4176 dollara düşüb. Qiymət azalmasında ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi və dolların möhkəmlənməsi mühüm rol oynayıb. 

Bununla belə, “State Street Investment Management”in nümayəndəsi Aakaş Doşi hesab edir ki, qızıla davamlı tələb qiymətlərin yenidən yüksəlməsinə şərait yaradacaq. Onun proqnozuna əsasən, 2027-ci ilin birinci rübünün sonuna qədər qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 4750–5500 dollar intervalına yüksələ bilər Bu, sentyabrın sonundakı 4176 dollarlıq qiymətlə müqayisədə təxminən 14–32% potensial bahalaşma deməkdir.

Qeyd edək ki, oktyabrın 12-də beynəlxalq bazarda qızılın spot qiyməti 4206 dollar ətrafında olub. 

Analitiklər: Çinin qızıl alışları qiymətlərin əsas dayaqlarından birinə çevrilib

“ING Bank”ın əmtəə bazarları üzrə strateqi Eva Mantey hesab edir ki, Çinin iri həcmdə qızıl alması qiymətlərə uzunmüddətli struktur dəstək verir. Onun sözlərinə görə, mərkəzi banklar qızılı uzunmüddətli ehtiyat aktivi kimi əldə etdiyindən qiymət dəyişikliklərinə fərdi investorlardan daha az həssas yanaşırlar. Bu xüsusiyyət qızılın qiymətinə sabitləşdirici təsir göstərir.

Ənənəvi olaraq, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi qızıl üçün mənfi amil hesab olunur. Çünki qızıl faiz və dividend gəliri gətirmir.

Lakin mərkəzi bankların davamlı alışları bu mənfi təsirin bir hissəsini kompensasiya edir.

Çinin qızıl ehtiyatları 2387 tona çatıb

Dünya Qızıl Şurasının avqust ayına dair məlumatlarına əsasən, Çin 2387 ton qızıl ehtiyatı ilə dünyanın ən böyük beşinci rəsmi qızıl ehtiyatı sahibidir.

Bununla belə, Çinin qızıl ehtiyatları ABŞ-ın ehtiyatlarının üçdəbirindən də azdır.

Bu fərq Pekinin ehtiyatların şaxələndirilməsi strategiyası çərçivəsində alışları davam etdirmək potensialına malik olduğunu göstərir. Lakin gələcək alışların həcmi dövlətin ehtiyat siyasətindən asılı olacaq.

Qızılın qiymətini hansı amillər aşağı sala bilər?

Ole Hansenin qiymətləndirməsinə görə, Çində daşınmaz əmlak və səhm bazarlarına inamın bərpası qızıla tələbi zəiflədə bilər. Yuanın ucuzlaşması da ölkə daxilində qızıl alışını bahalaşdıraraq tələbi məhdudlaşdıra bilər. Bundan başqa, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi depozit və istiqrazları daha cəlbedici investisiya vasitəsinə çevirə bilər.

Lakin analitik hesab edir ki, qızıl bazarında daha ciddi dönüş yalnız mərkəzi bankların ehtiyatlarını şaxələndirmək marağının azalması və geosiyasi gərginliyin zəifləməsi nəticəsində baş verə bilər.

Hazırda bu iki ssenarinin yaxın zamanda reallaşması ehtimalı yüksək qiymətləndirilmir.

Ümumi təhlil: Çinin qızıl strategiyası dünya bazarında tarazlığı dəyişir

Çinin qızıl alışlarının artması bir neçə mühüm tendensiyanı üzə çıxarır.  Birincisi, qızıl beynəlxalq ehtiyatların şaxələndirilməsi və geosiyasi risklərdən qorunma vasitəsi kimi daha böyük əhəmiyyət qazanır. 

İkincisi, Çində daşınmaz əmlak bazarının zəifləməsi və aşağı faiz gəlirləri əhalinin sərvətlərini qorumaq üçün qızıla yönəlməsini sürətləndirir.

Üçüncüsü, mərkəzi bankların uzunmüddətli alışları ABŞ-da istiqraz gəlirliliyinin yüksəlməsi kimi ənənəvi mənfi amillərə baxmayaraq qızıl qiymətlərinin dayanıqlığını artırır.

Bu baxımdan, Çinin qızıl bazarındakı fəallığı yalnız ölkədaxili investisiya tendensiyası deyil, beynəlxalq valyuta ehtiyatlarının strukturunda baş verən daha geniş dəyişikliklərin göstəricisidir.

Bununla belə, qızılın 5500 dollara yüksələcəyi barədə proqnoz zəmanətli nəticə deyil. Dolların məzənnəsi, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti və geosiyasi vəziyyət qiymətlərin gələcək istiqamətini müəyyən edən əsas amillər olaraq qalır.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da