2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycana çay idxalı fiziki həcm baxımından 4,9% artıb, lakin idxalın ümumi dəyəri cəmi 0,8% yüksəlib.

Marja.az Azərbaycan Respublikası Xarici Ticarətinin Gömrük Statistikasına (Hesabat dövrü: 01.01.2026 – 30.09.2026) istinadən xəbər verir ki, cari ilin ilk 9 ayında Azərbaycana 10 min 850,54 ton çay idxal edilib. İdxal olunan çayın ümumi statistik dəyəri 64 milyon 699,69 min ABŞ dolları təşkil edib. 2025-ci ilin yanvar–sentyabr aylarında isə Azərbaycana 10 min 339,61 ton çay gətirilmişdi. Həmin dövrdə idxalın statistik dəyəri 64 milyon 172,25 min dollar olmuşdu. Beləliklə, 2026-cı ilin ilk 9 ayında ölkəyə idxal olunan çayın miqdarı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 510,93 ton və ya 4,9% artıb. İdxala sərf olunan vəsait isə 527,44 min dollar və ya 0,8% yüksəlib.

Çayın bir tonunun orta idxal dəyəri 3,9% azalıb

Dövlət Gömrük Komitəsinin statistik göstəriciləri əsasında aparılan hesablamalar göstərir ki, 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında idxal olunan çayın bir tonunun orta statistik dəyəri təxminən 5963 dollar təşkil edib. 2025-ci ilin müvafiq dövründə bu göstərici təxminən 6206 dollar idi. Beləliklə, bir ton idxal olunan çayın orta statistik dəyəri təxminən 243 dollar və ya 3,9% azalıb.

Bir kiloqram üzrə hesablandıqda çayın orta idxal dəyəri 2025-ci ilin ilk 9 ayındakı 6,21 dollardan 2026-cı ilin müvafiq dövründə 5,96 dollara düşüb. Bu isə bir kiloqram çayın orta statistik idxal dəyərində təxminən 25 sentlik azalma deməkdir. Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, ölkəyə gətirilən çayın miqdarı 4,9% artsa da, idxalın dəyəri cəmi 0,8% yüksəlib.Bu fərq idxal olunan çayın orta statistik dəyərinin aşağı düşdüyünü göstərir. Lakin orta idxal dəyərinin azalmasını yalnız beynəlxalq bazarda çayın ucuzlaşması ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz. İdxal olunan çayın növləri, keyfiyyət kateqoriyaları, mənşə ölkələri və tədarük müqavilələrinin şərtləri də bu göstəriciyə təsir edə bilər.

Ümumi idxal kəskin azaldığı halda, çay idxalı artıb

2026-cı ilin ilk 9 ayında Azərbaycanın ümumi idxalı 13 milyard 345 milyon 920 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə isə bu göstərici 16 milyard 769 milyon 2 min dollar olmuşdu. Beləliklə, Azərbaycanın ümumi idxalı 3 milyard 423 milyon 82 min dollar və ya 20,4% azalıb. Bunun əksinə olaraq, çay idxalının dəyəri 0,8%, fiziki həcmi isə 4,9% artıb. Nəticədə çayın ölkənin ümumi idxalındakı xüsusi çəkisi 2025-ci ilin ilk 9 ayındakı 0,38%-dən 2026-cı ilin müvafiq dövründə 0,48%-ə yüksəlib. Bu, 0,10 faiz bəndi artım deməkdir.

Çayın ərzaq idxalındakı payı azalıb

2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycana ümumilikdə 2 milyard 67 milyon 672 min dollar dəyərində yeyinti məhsulları idxal olunub. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 1 milyard 880 milyon 465 min dollar təşkil etmişdi. Beləliklə, yeyinti məhsullarının idxalı 10% artıb. Çay idxalının dəyəri isə bu müddətdə cəmi 0,8% yüksəlib. Nəticədə çayın ümumi yeyinti məhsulları idxalındakı payı 2025-ci ilin ilk 9 ayındakı 3,41%-dən 2026-cı ilin müvafiq dövründə 3,13%-ə enib. Bu, 0,28 faiz bəndi azalma deməkdir. Başqa sözlə, çay idxalına sərf olunan vəsait artsa da, onun ümumi ərzaq idxalındakı xüsusi çəkisi azalıb.

Çay idxalının artması daxili bazar üçün nə deməkdir?

Rəsmi gömrük statistikası 2026-cı ilin ilk 9 ayında Azərbaycana əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə daha çox çay gətirildiyini göstərir. Eyni zamanda, idxal olunan çayın bir kiloqramının orta statistik dəyəri təxminən 3,9% azalıb. Bu dəyişiklik ölkənin çay tədarükündə həm miqdar, həm də dəyər baxımından fərqli dinamikanın formalaşdığını göstərir. Bununla belə, idxalın orta statistik dəyərinin azalması daxili bazarda çayın pərakəndə satış qiymətlərinin də eyni nisbətdə ucuzlaşdığı anlamına gəlmir. Pərakəndə satış qiymətlərinə idxal xərcləri ilə yanaşı, logistika, qablaşdırma, emal, vergilər, distribusiya və ticarət əlavələri təsir edə bilər. Digər tərəfdən, ölkəyə idxal olunan çayın miqdarının artması avtomatik olaraq daxili istehlakın yüksəldiyini və ya yerli çay istehsalının azaldığını təsdiqləmir. Bunun müəyyən edilməsi üçün Azərbaycanda yerli çay istehsalı, qablaşdırma müəssisələrinin fəaliyyəti, istehlak və məhsul ehtiyatları barədə əlavə statistik məlumatlar tələb olunur.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da