Dünya bazarında neft qiymətləri Yaxın Şərqdə hərbi gərginliyin artması, Hörmüz boğazında gəmilərə hücumlarla bağlı məlumatlar və İranın yeni hərbi qarşıdurmaya hazır olduğunu bəyan etməsi fonunda yüksəlir. Brent markalı neft son beş ayın ən yüksək səviyyələrindən birində ticarət olunur.

Marja.az xəbər verir ki, oktyabrın 23-də Bakı vaxtı ilə saat 13:44-ə olan məlumata əsasən, Brent markalı neftin ən yaxın müddətli fyuçers müqaviləsinin qiyməti 0,8% artaraq bir barel üçün 114,21 dollara çatıb.

ABŞ-ın West Texas Intermediate (WTI) markalı neftinin fyuçers qiyməti isə 1,4% yüksələrək 100,89 dollar təşkil edib.

Brent nefti may ayının əvvəlindən bəri ən yüksək qiymət səviyyəsində ticarət olunur. Həftəlik nəticələrə əsasən, Brent fyuçerslərinin təxminən 3,3% bahalaşacağı gözlənilir. Bu halda qiymət artımı ardıcıl üçüncü həftə davam etmiş olacaq.

WTI markalı neft isə həftəlik müqayisədə 1,1% ucuzlaşma istiqamətində hərəkət edir. Bu, əvvəlki iki həftədə qeydə alınmış artım tendensiyasının dayanması demək ola bilər.

İki əsas etalon neft markası arasında qiymət fərqi 13 dollardan çoxdur.

Hörmüz boğazında gəmilərə hücumlarla bağlı məlumatlar yayılıb

Neft bazarında qiymət artımının əsas səbəblərindən biri Hörmüz boğazında təhlükəsizlik risklərinin yenidən güclənməsidir. İranın dövlətə bağlı Tasnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu cümə axşamı Fars körfəzində dörd gəminin vurulduğunu və yanğın baş verdiyini bildirib.

Bundan əlavə, Hörmüz boğazında daha üç gəminin minaya düşdüyü iddia edilib. Bu məlumatlar müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

Hörmüz boğazı dünya neft ticarəti üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas dəniz marşrutlarından biridir. Körfəz ölkələrinin neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracının mühüm hissəsi bu boğazdan keçir.

Buna görə də bölgədə gəmilərə hücumlar, minalanma təhlükəsi və hərbi əməliyyatlarla bağlı xəbərlər enerji bazarlarında təchizat risklərini artırır.

Donald Tramp İranı neft qiymətlərini süni şəkildə yüksəltməyə çalışmaqda ittiham edib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp cümə axşamı Truth Social platformasında paylaşım edərək İranı Hörmüz boğazından keçən gəmilərə hücumlarla bağlı yanlış məlumatlar yaymaqda ittiham edib. Trampın sözlərinə görə, Tehran ABŞ-da keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində neft qiymətlərini yüksəltməyə çalışır. ABŞ Prezidenti iddia edib ki, İran gəmilərə zərbələr və minalarla bağlı həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayır.

Tramp həmçinin bildirib ki, hazırda Hörmüz boğazından əvvəlki münaqişənin başlanmasından öncəki dövrlə müqayisədə daha çox neft daşınır.

Beləliklə, Vaşinqton və Tehran arasında gərginlik təkcə hərbi məsələləri deyil, enerji bazarındakı qiymətlərin formalaşması ilə bağlı qarşılıqlı ittihamları da əhatə edir.

İran ordusu asimmetrik müharibəyə hazır olduğunu açıqlayıb

İran ordusunun rəhbərliyinə istinadən yayılan məlumatlarda ölkənin hərbi imkanlarını gücləndirdiyi və asimmetrik müharibəyə tam hazır olduğu bildirilib.

Asimmetrik müharibə hərbi imkanları fərqli olan tərəflərin qarşıdurmasında ənənəvi genişmiqyaslı əməliyyatlarla yanaşı, pilotsuz uçuş aparatları, raketlər, dəniz minaları və digər qeyri-ənənəvi hərbi vasitələrdən istifadə edilməsini nəzərdə tutur.

İranın belə müharibəyə hazır olduğunu bəyan etməsi Fars körfəzi və Hörmüz boğazındakı təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlığı gücləndirir.

Neft treyderləri bölgədə baş verən hadisələri diqqətlə izləyirlər. Çünki hərbi qarşıdurmanın genişlənməsi enerji infrastrukturunun fəaliyyətinə, neft terminallarına və beynəlxalq dəniz daşımalarına təsir göstərə bilər.

Saudi Aramco əməkdaşlarına baş ofisi boşaltmaq göstərişi verib

Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi Səudiyyə Ərəbistanının enerji sektoruna da təsir edir.

Reuters agentliyinin məlumatına görə, ölkənin dövlət neft nəhəngi Saudi Aramco Dəhran şəhərində yerləşən baş ofisinin əməkdaşlarına binanı tərk etmək və məsafədən işləmək göstərişi verib.

Qərar İranla əlaqəli Yəmənin husi qüvvələrinin son həftələrdə Səudiyyə Ərəbistanına təşkil etdiyi hücumlar fonunda qəbul edilib.

Hücumlar ölkənin hava limanlarını və Saudi Aramco ilə əlaqəli obyektləri də əhatə edib.

Oktyabrın 21-də Dammam şəhərindəki Kral Fəhd Beynəlxalq Hava Limanına hücum nəticəsində iki nəfər həlak olub, səkkiz nəfər yaralanıb.

Bundan əvvəl, oktyabrın 13-də Saudi Aramco-nun Dəhrandakı baş ofis kompleksinə də zərbə endirildiyi və binada yanğın baş verdiyi bildirilmişdi.

Reuters-in məlumatına görə, şirkətin Dəhrandakı kompleksində neft yataqlarının, emal zavodlarının, ixrac terminallarının və boru kəmərlərinin fəaliyyətinin koordinasiyası üçün mühüm əməliyyat infrastrukturu yerləşir.

Baş ofisin boşaldılması barədə məlumat Saudi Aramco tərəfindən dərhal rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. 

Neft bazarında əsas risk təchizatın yenidən pozulmasıdır

Yaxın Şərqdə hərbi gərginliyin artması dünya neft bazarı üçün mühüm qeyri-müəyyənlik yaradır. Reuters-in enerji bazarına dair təhlilinə əsasən, bölgədən neft ixracının son həftələrdə bərpa olunmasına baxmayaraq, qiymətlərdəki artım bazar iştirakçılarının gələcək təchizat pozuntularından ehtiyatlandıqlarını göstərir.

Bu isə neftin qiymətində geosiyasi risk amilinin yenidən gücləndiyini göstərir.

Hörmüz boğazında hərəkətin məhdudlaşması və ya Səudiyyə Ərəbistanı kimi iri istehsalçı ölkələrin enerji infrastrukturuna hücumların genişlənməsi neftin daşınma və sığorta xərclərini artırmaqla yanaşı, dünya bazarına təklifə də mənfi təsir göstərə bilər.

Bununla belə, gərginliyin azalması və neft daşımalarının sabit davam etməsi qiymətlərdə formalaşmış risk əlavəsinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Hazırda bazar iştirakçılarının əsas diqqəti Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin təhlükəsizliyinə, İran və ABŞ arasında hərbi-siyasi münasibətlərə və Səudiyyə Ərəbistanının neft infrastrukturundakı vəziyyətə yönəlib.