Mastercard Economics Institute-un yeni araşdırması beynəlxalq ziyarətçilərin yarış ( Formula 1 Qatar Airways Azərbaycan Qran-Prisi 2026) həftəsonundan əvvəl, yarış zamanı və yarışdan sonra Bakıda necə xərclədiklərini ortaya qoyur və böyük beynəlxalq yarışın şəhər iqtisadiyyatına daha geniş təsirini göstərir.

Qeyd edilib ki, hər il böyük beynəlxalq yarış Bakını qlobal turizm məkanına çevirir. Lakin tədbirin təsiri yarış trasından xeyli kənara çıxır. Mastercard Economics Institute-un ümumiləşdirilmiş və anonimləşdirilmiş Mastercard məlumatları əsasında apardığı yeni təhlil göstərir ki, beynəlxalq ziyarətçilərin xərcləri yarışdan əvvəl, yarış zamanı və yarışdan sonra şəhər üzrə kəskin artaraq restoranlara, pərakəndə satış sektoruna və bütövlükdə turizm iqtisadiyyatına dəstək verib.

İqtisadi təsir start işıqları sönməzdən əvvəl başlayır

Ən böyük diqqət yarış gününə yönəlsə də, xərcləmə aktivliyi bir neçə gün əvvəl artmağa başlayıb. Bakıya gələn beynəlxalq ziyarətçilər artıq şəhər üzrə tələbin yüksəlməsinə səbəb olurdular.

Yarış günündən üç gün əvvəl xarici ziyarətçilərin iaşə üzrə xərcləri hesablanmış baza səviyyəsindən 65% yüksək olub, pərakəndə satış xərcləri isə 29% artıb. Tədbiri əhatə edən beş gün ərzində iaşə xərcləri tədbir keçirilmədiyi halda gözlənilən səviyyədən orta hesabla 170% yüksək olub. Pərakəndə satış xərclərində artım isə 94% təşkil edib.

Nəticələr göstərir ki, böyük idman tədbirləri əsas hadisədən xeyli əvvəl iqtisadi fəallıq yaradır. Ziyarətçilər səfərlərini uzadır və əsas yarışdan əvvəl şəhərdə müxtəlif fəaliyyətlərə qoşulurlar.

Ziyarətçilərin hamısı eyni xərcləmə modelinə əməl etmir

Xərcləmə dinamikası kateqoriyalar üzrə fərqlənib və ziyarətçilərin yarış həftəsonunu müxtəlif şəkildə keçirdiyini göstərib. İaşə xərclərində ən böyük artım yarış günü qeydə alınıb. Həmin gün xərclər hesablanmış baza səviyyəsindən 231% yüksək olub.

Pərakəndə satışda isə fərqli dinamika müşahidə edilib. Xərclər yarışdan bir gün əvvəl pik həddə çataraq gözlənilən səviyyəni 154% üstələyib. Bu, ziyarətçilərin əsas yarışdan əvvəl şəhərdə alış-veriş və istirahət imkanlarından fəal istifadə etdiyini göstərir.

İş elanları AzVak.az-da

Bu fərq onu göstərir ki, bir çox ziyarətçi yarışdan əvvəlki günləri Bakının alış-veriş və əyləncə imkanlarını kəşf etməyə sərf edib, əsas tədbir zamanı isə diqqətini qonaqpərvərlik və iaşə xidmətlərinə yönəldib.

Yarışın iqtisadi təsiri yarış günü ilə bitmir

İqtisadi təsir damalı bayraq qaldırıldıqdan sonra da davam edib. Yarışdan sonrakı gün iaşə xərcləri hesablanmış baza səviyyəsindən 147% yüksək olaraq qalıb. Pərakəndə satış xərcləri isə gözlənilən səviyyəni hələ də 83% üstələyib.

Xərclərin yarışdan sonra da yüksək qalması böyük tədbirlərin turizm məkanlarının iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyətini göstərir. Ziyarətçilər ölkədən ayrılmazdan əvvəl yerli bizneslərlə qarşılıqlı əlaqəni davam etdirirlər. Bu isə iqtisadi faydanın yalnız bir günə cəmləşməsi əvəzinə, daha uzun müddətə yayılmasına imkan verir. Beynəlxalq ziyarətçilərin xərclərində Türkiyə liderdir

Türkiyədən gələn ziyarətçilər tədbiri əhatə edən beş gün ərzində Azərbaycanda Mastercard vasitəsilə həyata keçirilmiş xarici kart xərclərinin təxminən dörddə birini təşkil edib. Bununla Türkiyə yarış həftəsonunda ən böyük xarici xərcləmə bazarı olub.

İkinci yerdə 14%-lik payla Böyük Britaniya qərarlaşıb. Onu 11%-lə Qazaxıstan və 6%-lə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri izləyib.

Müxtəlif ölkələrdən gələn ziyarətçilərin xərcləmə üstünlükləri də fərqlənib. Böyük Britaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Almaniyadan olan ziyarətçilər xərclərinin daha böyük hissəsini iaşəyə yönəldiblər.

Səudiyyə Ərəbistanından gələn ziyarətçilərdə yerləşmə xidmətlərinin xərclərdəki payı ən yüksək olub. Belarus, Qazaxıstan və Gürcüstandan gələnlər arasında isə geyim xərcləri xüsusilə yüksək paya malik olub.

Bu fərqlər böyük tədbirlər zamanı ziyarətçi təcrübələrinin müxtəlifliyini göstərməklə yanaşı, bizneslər üçün fərqli turist seqmentlərinə uyğun məhsul və xidmətlər hazırlamaq imkanlarını da önə çıxarır.

Bu, sadəcə idman tədbiri deyil

Yarış Bakıda ziyarətçi xərclərinə ölçülə bilən təkan verib və yarış həftəsi ərzində restoranların, pərakəndə satış obyektlərinin və yerləşmə xidməti göstərən müəssisələrin fəaliyyətini dəstəkləyib.

Tamaşaçı sayları ilə bağlı əsas göstəricilərdən əlavə, xərcləmə məlumatları böyük beynəlxalq tədbirlərin ziyarətçilərin şəhərə nə vaxt gəlməsinə, turizm məkanı ilə necə qarşılıqlı əlaqə qurmasına və iqtisadi faydaların hansı sahələr arasında bölüşdürülməsinə necə təsir etdiyini göstərir.

Turizm sektoru rəhbərləri, şəhər planlaşdırıcıları və bizneslər üçün bu məlumatlar qlobal tədbirlərin necə iqtisadi dəyər yaratdığına daha aydın baxış təqdim edir. Bu isə gələcəkdə turistlərin cəlb edilməsi və turizm məkanına əsaslanan tədbirlərin daha geniş iqtisadi təsirinin maksimuma çatdırılması üçün strategiyaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Qeyd: Bu hesabatda məkanlara, tədbirlərə, fəaliyyətlərə və əlaqəli tendensiyalara edilən istinadlar Mastercard ilə hər hansı tədbir, təşkilatçı, iştirakçı, hüquq sahibi və ya digər üçüncü tərəf arasında dəstək, sponsorluq, tərəfdaşlıq və ya digər əlaqənin mövcudluğunu nəzərdə tutmur.

Bakıdakı böyük beynəlxalq yarış turist xərclərini kəskin artırıb – Qida xərcləri 170% yüksəlib

2025-ci ildə Bakıda keçirilən böyük beynəlxalq yarış paytaxtın turizm iqtisadiyyatına nəzərəçarpacaq təsir göstərib. Yarış ərəfəsində və yarışdan sonrakı dövrdə xarici ziyarətçilərin iaşə və pərakəndə satış üzrə xərclərində kəskin artım qeydə alınıb.

Marja.az xəbər verir ki, bunu Mastercard İqtisadiyyat İnstitutunun (Mastercard Economics Institute – MEI) ümumiləşdirilmiş və anonimləşdirilmiş məlumatlar əsasında apardığı araşdırma göstərir.

Araşdırmaya əsasən, yarışdan əvvəlki və sonrakı beş günlük dövrdə xarici ziyarətçilərin qida xərcləri tədbirin keçirilmədiyi halda gözlənilən səviyyə ilə müqayisədə 170%, pərakəndə satış xərcləri isə 94% yüksək olub.

Turistlər yarışdan günlər əvvəl daha çox xərcləməyə başlayıblar

Mastercard-ın təhlili göstərir ki, iqtisadi təsir yalnız yarış günü ilə məhdudlaşmayıb.

Yarışa 3 gün qalmış ziyarətçilərin qida xərcləri gözlənilən səviyyədən 65%, pərakəndə satış xərcləri isə 29% yüksək olub.

Yarışdan bir gün əvvəl pərakəndə satış xərclərində artım 154%-ə çataraq pik səviyyəyə yüksəlib.

Yarış günü isə xarici ziyarətçilərin qida xərclərinin üç dəfədən çox artdığı bildirilir.

Təsir yarış başa çatdıqdan sonra da davam edib. Yarışdan bir gün sonra iaşə xərcləri gözlənilən səviyyəni 147%, pərakəndə satış xərcləri isə 83% üstələyib.

Bu göstəricilər böyük beynəlxalq tədbirlərin turizm gəlirlərinə təsirinin təkcə tədbirin keçirildiyi günlə məhdudlaşmadığını, turist axınının və xərclərin tədbirdən əvvəl başlayaraq sonrakı günlərdə də yüksək qala bildiyini göstərir.

Ən böyük pay Türkiyədən gələn turistlərin olub

Araşdırmada Mastercard kartları ilə həyata keçirilən transsərhəd xərclərin ölkələr üzrə strukturu da açıqlanıb.

Ən böyük pay Türkiyədən gələn ziyarətçilərin xərclərinin payına düşüb – 24%.

Sonrakı yerlərdə:

Böyük Britaniya – 14%;

Qazaxıstan – 11%;

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri – 6% qərarlaşıb.

Beləliklə, sadalanan dörd ölkədən gələn turistlərin payı göstərilən transsərhəd xərclərin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edib.

Britaniya, BƏƏ və Almaniyadan gələnlər daha çox iaşəyə pul xərcləyiblər

Araşdırma müxtəlif ölkələrdən Bakıya gələn turistlərin xərcləmə davranışının da fərqləndiyini göstərir.

Böyük Britaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Almaniyadan gələn ziyarətçilərin xərclərində iaşə müəssisələrinin payı daha yüksək olub.

Səudiyyə Ərəbistanından gələn turistlərin xərclərində isə yaşayış yerlərinə sərf olunan vəsait ən böyük payı tutub.

Belarus, Qazaxıstan və Gürcüstandan gələn turistlər isə alış-verişə daha çox meyil göstəriblər. Bu ölkələrdən gələn ziyarətçilərin xərclərində geyim mağazalarının payı digər istiqamətlərlə müqayisədə daha yüksək olub.

Böyük yarış turizm iqtisadiyyatına əlavə impuls verib

Mastercard İqtisadiyyat İnstitutunun araşdırması göstərir ki, iri beynəlxalq tədbirlər ev sahibi şəhərlərdə hotellər, restoranlar, pərakəndə satış və digər turizmlə əlaqəli bizneslər üçün əlavə tələb formalaşdıra bilir.

Bakı üzrə nəticələr də yarışın təsirinin finiş xətti ilə başa çatmadığını göstərir: ziyarətçi xərcləri yarışdan əvvəl yüksəlməyə başlayıb, tədbir zamanı pik həddə çatıb və yarışdan sonrakı gün də yüksək səviyyədə qalıb.

Araşdırma həmçinin turistlərin mənşə ölkəsindən asılı olaraq fərqli xərcləmə modellərinin formalaşdığını göstərir. Bu məlumatlar turizm şirkətləri, hotellər, restoranlar və pərakəndə satış biznesləri üçün böyük beynəlxalq tədbirlər zamanı tələb və müştəri davranışını daha dəqiq proqnozlaşdırmaq baxımından əhəmiyyət daşıyır.