ABŞ-ın texnologiya nəhəngi Nvidia-nın baş icraçı direktoru Censen Huanq (Jensen Huang) ilk dəfə Qazaxıstana səfər edib və ölkənin Avropaya xidmət göstərəcək iri süni intellekt (AI) hesablama mərkəzinə çevrilə biləcəyini bildirib.

Marja.az xəbər verir ki, oktyabrın 23-də Astanada çıxış edən Huanq Qazaxıstanın zəngin enerji ehtiyatlarının, geniş ərazilərinin və məlumat mərkəzlərinin tikintisinə yönəlmiş investisiya planlarının ölkəyə qlobal süni intellekt sənayesində mühüm mövqe qazandıra biləcəyini vurğulayıb.

Nvidia rəhbəri Qazaxıstan Baş nazirinin müavini, süni intellekt və rəqəmsal inkişaf naziri Jaslan Madiyevlə görüşü zamanı bildirib ki, ölkə Avropa bazarı üçün mühüm hesablama infrastrukturu təminatçısına çevrilə bilər.

“Qazaxıstan bütün Avropa üçün hesablama mərkəzinə, süni intellekt fabriklərinin yerləşdiyi mühüm qovşağa çevriləcək”, – deyə Huanq bildirib.

O, həmçinin ölkələrin öz milli süni intellekt imkanlarını inkişaf etdirməsinin vacibliyini vurğulayıb. Nvidia rəhbərinin fikrincə, dövlətlər süni intellekt xidmətlərini daxildə təmin etmək üçün müvafiq infrastruktura malik olmalı, texnologiyaları öz dillərinə və mədəni xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırmalıdırlar.

Qazaxıstan süni intellekt infrastrukturuna 10 milyard dollar cəlb etməyi planlaşdırır

Qazaxıstan hökuməti süni intellekti iqtisadi inkişafın prioritet istiqamətlərindən biri elan edib. Prezidentin qərarı ilə 2026-cı il ölkədə “Rəqəmsallaşma və Süni İntellekt İli” müəyyən olunub.

Bu strategiyanın əsas məqsədi ölkəni Mərkəzi Asiyanın mühüm texnologiya və məlumat emalı mərkəzlərindən birinə çevirməkdir.

2026-cı ilin iyun ayında Qazaxıstan hökuməti ABŞ-ın süni intellekt bulud infrastrukturu üzrə ixtisaslaşmış Firebird şirkəti və Nvidia ilə ümumi dəyəri 10 milyard dollar olan əməkdaşlıq sazişləri imzalayıb.

Layihə çərçivəsində 100 min qabaqcıl qrafik prosessorundan (GPU), o cümlədən Nvidia çiplərindən istifadə edən böyük hesablama klasterinin yaradılması nəzərdə tutulur.

Qazaxıstan hökumətinin qiymətləndirməsinə əsasən, layihə tam həyata keçirildikdən sonra ölkəyə ildə ən azı 3 milyard dollar ixrac gəliri gətirə bilər.

Bu gəlirlərin xarici müştərilərə süni intellekt üzrə hesablama gücünün və digər rəqəmsal xidmətlərin təqdim edilməsindən formalaşması gözlənilir.

Layihənin yüksək ixtisaslı yeni iş yerlərinin yaradılmasına, xarici texnologiya şirkətlərinin cəlbinə və Qazaxıstanın rəqəmsal xidmət ixracının genişlənməsinə də töhfə verəcəyi proqnozlaşdırılır. 

Ekibastuzda nəhəng məlumat mərkəzləri kompleksi yaradılır

Qazaxıstanın süni intellekt strategiyasında əsas layihələrdən biri Ekibastuz şəhərində yaradılması planlaşdırılan “Data Center Valley” məlumat mərkəzləri kompleksidir.

Layihə üçün artıq 300 meqavat elektrik gücü əlçatandır. Gələcək mərhələlərdə bu göstəricinin 1 giqavata, yəni 1000 meqavata çatdırılması nəzərdə tutulur.

Ölkə hökuməti iri məlumat mərkəzləri operatorlarını cəlb etmək üçün nisbətən rəqabətqabiliyyətli elektrik enerjisi qiymətlərini, geniş torpaq ehtiyatlarını və investisiya təşviqlərini əsas üstünlüklər kimi təqdim edir.

Məlumat mərkəzləri böyük həcmdə elektrik enerjisi tələb etdiyi üçün enerji təminatı süni intellekt infrastrukturunun yerləşdirilməsində həlledici amillərdən biridir.

Nvidia-nın da əməkdaşlıq etdiyi Firebird şirkəti isə Ermənistan, Qazaxıstan və digər bazarlarda təxminən 2 giqavatlıq süni intellekt infrastrukturu yaratmağı hədəfləyir. Nvidia bu şirkətə investisiya qoymaq niyyətini açıqlayıb. 

Nvidia Qazaxıstanla əlaqəli süni intellekt startapına sərmayə yatırıb

Nvidia-nın Mərkəzi Asiyaya marağı yalnız məlumat mərkəzləri ilə məhdudlaşmır.

Şirkət TCV investisiya fondu ilə birlikdə süni intellekt vasitəsilə video hazırlanması üzrə ixtisaslaşan Higgsfield startapının əlavə maliyyələşdirmə raundunda iştirak edib.

San-Fransiskoda yerləşən Higgsfield-in Qazaxıstanda mühəndislik və yaradıcı komandalarında 300-dən çox əməkdaşı çalışır.

Şirkətin həmtəsisçisi, qazaxıstanlı süni intellekt mühəndisi Yerzat Dulat bildirib ki, Qazaxıstanda komanda formalaşdırmaq qərarı əvvəlcə bir çoxları üçün gözlənilməz olsa da, artıq startap dünyanın nüfuzlu texnologiya və media investorlarının dəstəyini qazanıb.

Higgsfield 2026-cı ilin avqustunda keçirilmiş B seriyalı maliyyələşdirmə raundunda 400 milyon dollar investisiya cəlb edib. Həmin mərhələdə şirkətin bazar qiymətləndirilməsi 5,4 milyard dollar olub.

Nvidia və TCV-nin əlavə investisiyasının məbləği isə açıqlanmayıb.

Censen Huanq Astanadakı çıxışında startaplara investisiya yatırarkən əsas amilin şirkətin özü deyil, onu quran insanlar olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, Higgsfield-in təsisçiləri gələcəyə yönəlmiş baxışları ilə seçilirlər. 

Sinqapur şirkəti də Qazaxıstana milyardlarla dollar yatırmağı planlaşdırır

Qazaxıstanın rəqəmsal infrastrukturuna maraq göstərən digər beynəlxalq şirkət Sinqapurda yerləşən GK Hyperscale-dir.

Şirkət Qazaxıstan hökuməti ilə iki iri məlumat mərkəzinin yaradılması barədə razılaşma imzalayıb.

Layihəyə 1,5 milyard dollar investisiya qoyulması və ümumi informasiya texnologiyaları gücü 200 meqavat olan məlumat mərkəzlərinin tikilməsi nəzərdə tutulur.

Bundan əlavə, elektrik enerjisi infrastrukturu üçün 1,2 milyard dollarlıq sərmayə planlaşdırılır.

Layihənin ilk məlumat mərkəzi modulunun 2027-ci ildə istifadəyə verilməsi gözlənilir.

Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev də oktyabr ayında ölkədə Nvidia texnologiyaları əsasında iki superkompüter klasterinin artıq istifadəyə verildiyini açıqlayıb.

Bu layihələr Qazaxıstanın süni intellekt sahəsində yalnız proqram təminatı hazırlayan deyil, eyni zamanda beynəlxalq şirkətlərə hesablama gücü satan ölkəyə çevrilmək strategiyasının tərkib hissəsidir.

Mərkəzi Asiya beynəlxalq texnologiya və sənaye şirkətlərinin diqqət mərkəzinə çevrilir

Mərkəzi Asiyaya artan korporativ maraq süni intellekt sektoru ilə məhdudlaşmır. Almaniyanın Volkswagen avtomobil istehsalçısı 2026-cı ildə regiondakı fəaliyyətini genişləndirməyə başlayıb.

Şirkət iyunun sonunda ilk dəfə olaraq Çindəki istehsal müəssisələrindən Özbəkistana avtomobil ixracını təşkil etdiyini açıqlayıb. Bir neçə həftə sonra isə Volkswagen Qazaxıstan bazarına daxil olduğunu bildirib. Bu addımlar beynəlxalq şirkətlərin Çində formalaşdırdıqları istehsal imkanlarından istifadə edərək qonşu regionlarda yeni satış bazarları axtardıqlarını göstərir.

Bundan başqa, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının üzv ölkələri də süni intellekt sahəsində regional əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışırlar.

2025-ci ildə keçirilmiş sammitin yekununda qəbul edilən Tyantszin Bəyannaməsində Qazaxıstanda süni intellekt üzrə innovasiya mərkəzi kimi platformaların potensialı qeyd edilib.

2026-cı ilin oktyabrında isə Astanada təşkilatın süni intellekt mövzusunda tədbiri keçirilib. Tədbirdə üzv ölkələrin nümayəndələri milli süni intellekt strategiyalarını, tənzimləmə yanaşmalarını və texnoloji əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər.

Qazaxıstan süni intellekt sahəsində yeni ixrac bazarı yaratmağa çalışır

Qazaxıstanın strategiyası ölkənin mövcud enerji ehtiyatlarını yüksək əlavə dəyərə malik rəqəmsal xidmətlərin istehsalına yönəltməyə əsaslanır.

Ənənəvi enerji ixracından fərqli olaraq, bu modeldə elektrik enerjisi ölkə daxilində yerləşən məlumat mərkəzlərində istifadə edilir, yaradılan hesablama gücü isə xarici müştərilərə xidmət kimi satılır. Beləliklə, Qazaxıstan enerji resurslarını süni intellekt infrastrukturu vasitəsilə rəqəmsal ixrac gəlirlərinə çevirməyi hədəfləyir.

Nvidia, Firebird, Higgsfield və digər beynəlxalq şirkətlərin iştirakı bu strategiyanın həyata keçirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Bununla belə, milyardlarla dollarlıq layihələrin gözlənilən iqtisadi nəticələri faktiki investisiyaların reallaşmasından, enerji və texnoloji avadanlıq təminatından, eləcə də beynəlxalq müştərilərdən sabit tələbatın formalaşmasından asılı olacaq.