Problemli kreditlərin yenidən qiymətləndirilməsi və nəticələri
Son iyirmi beş ildə tez tez baş verən iqtisadi böhranlar, bu sahədə çalışan iqtisadçıları daha cox şaxəli analizlər aparmağa, problemləərin həlli istiqamətində addımlar atmağa vadar etmişdir. İqtisadi böhranlar zamanı ən böyük yeri problemli kreditlər tutmaqdadır. Bank böhranlarının əsaslı problemləri yüksək faizli kreditlərin verilməsi və milli valyutanın kəskin dəyər itirməsi əsasında baş verir.Makro iqtisadi balansın pozulması sonunda real sektorda fəaliyyət göstərən və bu fəaliyyətini böyük həcmdə banklardan alınan kreditlərlə həyata keçirən sahibkarları borclarını vaxtında geri qaytarmaqda çətinlik yaşadır.
Problemli kreditlərin yaranma səbəblərinə baxdıqda iki əsas hissəyə bölmək olar.
-Daxili amillər
-Xarici amillər
Daxili amillər - Bank və müştəri arasında bir sıra anlaşılmazlıqlar nəticəsində yaranan problemlər aid etmək olar.Bunlarınozlərinidə Banklar tərəfindən və ya müştəri tərəfindən qaynaqlanan problemlərə bölmək mümkündür.
-Banklardan qaynaqlanan problemlərə, peşəkar əməkdaşların olmaması, düzgün satış planlarının tətbiq edilməməsi, müştərilərin düzgün təhlil edilməməsi, kreditlərin təminatı və kredit portfelinin düzgün diversifikasiyasının aparılmamasını misal gətirmək olar.
-Sahibkarlar tərəfindən qaynaqlanan problemlərə,ümumi olaraq idarəetməsini, mövcud bazarın vəziyyətini, sahibkarın mövcud maliyyə vəziyyətini misal gətirmək olar.
Xarici amillər-tərəflərin iradələrindən asılı olmayan problemlər nəticəsində baş verən problemlərdir. İqtisadi, siyasi, texnoloji və təbii hadisələrin nəticəsində yarana problemli kreditlər.
Bütün adı çəkilən amillərin hər biri problemli kreditlərin yaranmasına səbəb olur.
Ümumilikdə götürdükdə isə daxili amillər nəticəsində yaranan problemli kreditlər əksəriyyəti fərdi nöqsanlar zamanı baş verdiyi üçün bankların və real sektorun inkişafına bir o qədərdə ciddi təsir etmir. Xarici amillər nəticəsində yaranan problemlər ümumi iqtisadiyyata ,real sektora və Bank sektoruna təsir etdiyi üçün çox ciddi problemlərlə üzləşməli olurlar.
1930-cu illərdə yaranan iqtisadi problemlər zamanı Dövlətlər özləri həmin problemləri həlli mexanizmlərini hazırlamış və tətbiq etmişlər. 1980-cı ildən etibarən isə azad bazar iqtisadiyyatı anlayışı çərçivəsində problemlərin həlli üstünlük təşkil etmişdir.
Dünya praktikasında iqtisadi böhranlar zamanı atılan addımlara, misal olaraq, London Böhranı zamanı tətbiq edilən London yanaşmasını misal gətirmək olar.1970- ci ildə Londonda yüksək infiliyasiya nəticəsində baş vermiş iqtisadi böhranda real sektorda fəaliyyət göstərən şirkətlər ciddi problemlərlə üzləşmişlər. Banklar isə real sektora verilən kreditlərin geri alınması ,problemli kreditlərin həcminin azaldılması üçün kredit təqib idarələri yaratmış və problemli kreditlərin yenidən qiymətləndirilməsini edilməsinə çalışılmışdır. İngiltərə Mərkəzi Bankı həmin dövrdə yalnız tövsiyyə xarakterli qərarlar qəbul etdiyi üçün, bu böhranın həllinə heç bir təsir edə bilməmişdir. İqtisadi böhranın ölkə səviyyəsində ciddi problemlər yaratdığını anlayan İngiltərə Mərkəzi Bankı bir sıra addımlar atmışdır.
-Uzun müddət iqtisadi böhrana tab gətirən şirkətləri, fərdi sahibkarları qısa müddətli çətinliklər zamanı iflasa uğramasının qarşısının alınması.
-Şirkətlərin yenidən qurulması zamanı götürdükləri borc öhdəliklərinin məbləğinin banklar tərəfindən şişirdilməsinin qarşısını almaq.
-Normal fəaliyyət göstərən Şirkətlərin iflas etmiş şirkətlərlə və ya iflas etməsi real görünən şirkətlərlə birlikdə eyni qiymətləndirilməsi, həmin şirkətlərin yenidən qurulması zamanı aralarındakı fərqin nəzərə alınması.
Tayland böhranı zamanı hökümət birbaşa müdaxilə etməmişdir.Sonradan hökümət maliyə sektorunun yenidən qurulması üçün bir sıra addımlar atmışdır.
- Fəaliyyətini davam etdirməsi mümkün olmayan bankların ləğv edilməsi.
-Nisbətən maliyyə çətinliyi yaşayan Bankların hüquqlarının qorunması üçün dövlət zəmanətlərinin verilməsi və həmin bankların yenidən formalaşması üçün şəraitin yaradılması.
-Taylanda mövcud olan Bank sektorunun dünya standartlarına uyqunlaşdırılması üçün yenidən qurulma və dövlət dəstəyin həyata keçirilməsi.
-Maliyyə sisteminin yenidən formalaşmasını təmin edə biləcək yeni bir qurumun yaradılması və Maliyyə Nazirliyi ilə Mərkəzi Bankın aid bəzi səlahiyyətlərinin həmin quruma verilməsini təmin etmək.
Qeyd edilənlərin tətbiqi tədricən iqtisadi böhranların aradan qalxmasına və problemli kreditlərinin həllinə təkan vermişdir.
Ümulikdə götürdükdə iqtisadi böhranlar zamanı Maliyyə sektorunun yenidən qurulması aşağıdakı formada həyata keçirilir.
Maliyyəalətləri | Mərkəzi Banklar tərəfindən verilən likvidlik dəstəyi |
Dövlət zəmanəti | |
Dövlət dəstəyinin göstərilməsi | |
Operativalətlər | Əlavə capital qoyuluşu |
Peşəkar işçi heyətinin cəlb edilməsi və yenilənməsi | |
Strukturalətlər | Bankların bağlanması, birləşdirilməsi, kiçildilməsi |
Borcların yenidən qiymətləndirilməsi və formalaşdırılması | |
Özəlləşdirilmənin həyata keçirilməsi |
Müəllif: Alik Əlibəyov "Dəmirbank" ASC
Müştərilərin xəbərləri
SON XƏBƏRLƏR
- 1 ay sonra
- 3 həftə sonra
-
1 həftə sonra
“Sizin Lombard”ın “36% Qızıl payız” kampaniyası davam edir ®
-
- 6 gün sonra
-
4 saat əvvəl
Anthropic səhmləri ilk birja günündən sonra10 faiz ucuzlaşıb, Nasdaq geriləyib
-
6 saat əvvəl
Abşeron Avtomobil Mərkəzində Mercedes-Benz-in yeni GLE, GLE Coupé və GLS modelləri təqdim olunub
- 7 saat əvvəl
-
7 saat əvvəl
Azərbaycanda aqrar kredit kooperativlərinin yaradılması nəzərdə tutulur
- 7 saat əvvəl
-
7 saat əvvəl
253 min 800 nəfər işsiz kimi qeydiyyatdadır, ayda orta hesabla 479 manat alırlar
- 7 saat əvvəl
- 8 saat əvvəl
Son Xəbərlər
Boş qalan iş yeri şirkətinizə neçəyə başa gəlir?
İş elanlarına bax - azvak.az
“Sizin Lombard”ın “36% Qızıl payız” kampaniyası davam edir ®
“Trendyol”da “Əfsanə günlər ” başlayır ®
Abşeron Avtomobil Mərkəzində Mercedes-Benz-in yeni GLE, GLE Coupé və GLS modelləri təqdim olunub
Dolların bazar ertəsi üçün rəsmi məzənnəsi müəyyən olunub
Ən çox oxunanlar
Azərbaycanda tikinti materialı istehsalı artb
Azərikard finteklər üçün yeni imkanlar təqdim edib
Bakıda 57B nömrəli müntəzəm avtobus marşrutu fəaliyyətə başlayır
Azərbaycanda nikah səviyyəsi aşağı düşüb, 31 min nikaha daxilolma və 15 min boşanma qeydə alınıb
























