Dünyanın bir çox ölkələri tərəvəz qıtlığı və bahalaşma ilə üzləşir.

Marja xəbər verir ki, Böyük Britaniyada vəziyyət xüsusilə çətindir: ölkədə pərakəndə satış şəbəkələri hətta bu məhsulların satışına limit tətbiq etməyə məcbur olublar. Belə ki, məşhur mağazalar şəbəkəsi "Lidl" bibər, xiyar və ya pomidoru ədəd ilə satmaq qərarına gəlib. 

Kontinental Avropada işlər daha yaxşıdır, lakin orada da qiymətlər sıçrayıb. Hətta ənənəvi isti ölkələrdə - İspaniya və ya İtaliyada tərəvəz və meyvələr hər həftə sözün həqiqi mənasında bahalaşır. Ötən ilin sonunda İspaniyada ərzaq səbəti 15,7 faiz bahalaşaraq 90-cı illərin ortalarından bəri rekord göstəriciyə çatıb.

Ümumiyyətlə, qışda tərəvəz həmişə baha olur. Lakin bu il çoxlu sayda neqativ halların birləşməsi səbəbindən qiymət artımı bütün rekordları yeniləyib.

Bir çoxları Cənubi Avropada və Şimali Afrikada məhsul çatışmazlığına işarə edir - deyirlər ki, soyuq olduğundan pomidor yetişmir. Ancaq söhbət təkcə hava şəraitindən getmir: Avropada qışda təzə tərəvəzlər həmişə istixanalarda yetişdirilir və ya xaricdən göndərilir.

İqtisadiyyatın qanunları burada işə düşür. İstixana təsərrüfatı çox enerji tələb edən bir istehsaldır. Və bütün Avropanı əhatə edən ciddi enerji böhranını nəzərə alsaq, tərəvəz istehsalının maya dəyəri kəskin şəkildə artmışdır. Bu, satış qiymətində özünü göstərir.

Böyük Britaniyanın problemləri daha çox Avropa İttifaqından çıxmaqla bağlıdır: kənd təsərrüfatı məhsullarının yeni gömrük şərtləri altında tədarükü sərfəli deyil. Üstəlik, qaz və elektrik enerjisinin tarifləri qalxıb, ona görə də fermerlər istixanaların sayını azaltmaq məcburiyyətində qalıblar. Bu, ərzaq idxalından asılı olan ölkə üçün çətinliklərə səbəb olub. Qiymət artımının səbəblərinə logistika da əlavə edilib. Enerji böhranı neft məhsullarının və nəqlinin maya dəyərini artırıb. Bundan əlavə, Asiyadan gələn yük maşınları artıq Rusiyadan yan keçmək üçün daha uzun yol qət edirlər. Bu, ucuz Çin tərəvəz və meyvələrinin tədarükünü çətinləşdirir.

İqtisadçıların fikrincə, bazara təkcə iqlim və logistika problemləri deyil, Türkiyədə baş verən zəlzələ də təsir edib. Hazırda tədarüklərin necə olacağı bəlli deyil - ən azı, yüklərin daşınmasında gecikmələr gözlənilir.

Bahalaşmaya qiymət artımından faydalanmaq qərarına gələn satıcıların spekulyativ hərəkətləri ilə təkan verir. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, Avropada qiymət artımına spekulyasiya ən azı 50 faiz töhfə verir.

İqtisadçılar həm də bildirirlər ki, bahalaşma psixoloji amillər ilə də bağlıdır. Mənfi xəbərlər ictimaiyyəti həyəcanlandırıb və inflyasiya gözləntilərini artırıb ki, bu da məhsullara tələbatın artmasına səbəb olub.

Avropada tərəvəz çatışmazlığı ilə bağlı qarışıqlıq ötən yay dənli bitkilərlə yaşanan isteriyaya çox bənzəyir: bir çoxları Ukraynadan tədarükün kəsilməsi səbəbindən qlobal qıtlığın olacağını da proqnozlaşdırdılar. Ancaq sonda məlum oldu ki, dünyada belə bir şey olmayıb.

Yaxın gələcəkdə vəziyyətin düzələcəyi gözlənilir. Avropada mövsüm başlayacaq, logistika zəncirləri yaxşılaşacaq və spekulyativ tələb azalacaq. May ayına qədər tərəvəz bazarında vəziyyətin normallaşacağı gözlənilir.

Lakin ümumilikdə həm Avropada, həm də dünyada məhsullar bahalaşmaqda davam edəcək. Səbəblər eynidir: enerji böhranı, logistikadakı problemlər, Rusiya neft məhsullarına embarqo, mineral gübrə çatışmazlığı. Gübrə və yanacağın tədarükünün məhdudlaşdırılmasının maksimum effektinin keçən ilki ehtiyatların tam tükənəcəyi yay-payız aylarında özünü göstərəcəyi gözlənilir.